Sabahattin TURAN
Atık yönetimi, çoğu zaman
sayılarla konuşur. Tonlar, yüzdeler, geri kazanım oranları; raporların
omurgasını oluşturur. Ancak özellikle heterojen atık akışlarında bu sayılar,
mutlak bir doğruluktan çok, sistemin kendini anlatma biçimidir. Çünkü farklı
kaynaklardan gelen, fiziksel ve içerik özellikleri sürekli değişen atıklar söz
konusu olduğunda, ölçüm kaçınılmaz olarak belirsizlik üretir.
Bu belirsizlik, yalnızca istatistiksel bir hata payı değildir. Örnekleme yöntemlerinden tartım sistemlerine, kaynağında ayrıştırma alışkanlıklarından operasyonel uygulamalara kadar pek çok unsur veriyi sessizce şekillendirir. Ölçülen değer, çoğu zaman gerçeğin tamamı değil; ölçülebilen, görülebilen ve kayıt altına alınabilen kısmıdır. Geri kalan ise sistemin görünmeyen alanında kalır.
Son yıllarda dijital
izleme sistemleri, sensör teknolojileri ve veri tabanlı takip araçları bu
boşluğu kapatacağı iddiasıyla yaygınlaşmaktadır. Oysa daha fazla veri, her
zaman daha doğru veri anlamına gelmez. Yanlış kurgulanmış ya da iyi kalibre
edilmemiş bir sistem, belirsizliği azaltmak yerine daha hızlı üretir. Sorun
veri eksikliği değil; verinin sınırlarının yeterince sorgulanmamasıdır.
Atık yönetiminde esas
mesele, mutlak doğruluğa ulaşmak değildir. Asıl mesele, belirsizliği tanımak ve
onu yönetilebilir bir değişken hâline getirebilmektir. Tek bir rakama tutunmak
yerine, aralıklarla düşünmek; sonucu değil, yöntemi tartışmak gerekir. Çünkü
atık verisi yalnızca sayısal bir çıktı değil, sistemin işleyişine dair güçlü
bir göstergedir.
Sonuçta heterojen atık
akışlarında yapılan ölçüm, bir hüküm değil; bir yorumdur. Asıl hata yanlış
ölçmek değil, ölçülenin tartışılmaz doğru olduğuna inanmakla başlar.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder