SÖZ SÖYLEMEK KOLAY, YAŞAMAK ZOR

 Sabahattin Turan

 

Bir ülkede en kolay şey, başkasına akıl vermektir. Çünkü akıl vermek, hiçbir bedel ödemeden kendini bilge sanmanın yoludur. Oysa asıl olgunluk, başkasına değil önce kendine akıl verebilmektir. Kendi iç sesini duymayan insanın, başkasına yol gösterecek sözü de sağlam değildir.

 

İnsanın sözü, yaşadıklarından süzülmedikçe nasihat değil, gürültüdür. Başkasına “şöyle yap” demek kolaydır, ama kendi içinde “neden böyle yaptım” demek zordur. Kimi insan başkalarının yanlışlarını düzeltmeye çalışarak kendi yanlışlarını unutur. Oysa insanın kendine vereceği bir parça akıl, başkasına dağıtacağı bin öğütten daha değerlidir. Çünkü kendini değiştiremeyen, dünyayı da değiştiremez.

 

Unutma: Akıl vermek sorumluluk almaz, ama örnek olmak sorumluluk ister. Bu yüzden sözün değil, davranışın etkili olandır. Birine “sabırlı ol” demek kolaydır; sabrı yaşayarak göstermek zordur. Birine “çalış” demek kolaydır; emeğin yorgunluğunu taşımak zordur. Birine “affet” demek kolaydır; affedemediğinle yüzleşmek zordur. Hayatta zorlukla yoğrulmamış hiçbir öğüt, insanın ruhuna işlemez.

 

Şunu bil: Akıl vermek çoğu zaman bir kaçıştır. İnsan, kendi korkularını başkalarının hayatına yansıtır. Bu yüzden her “ben olsam” cümlesinin ardında bir “keşke ben yapabilseydim” gizlidir. Gerçek bilgelik, susmayı bildiğin yerde başlar. Çünkü dinlemek, anlamanın yarısıdır; anlamak ise konuşmaktan çok daha derin bir iştir.

 

Her insanın yolu ayrıdır. Birine iyi gelen, diğerine zarar verebilir. Bu yüzden öğüt verirken, kendi hikâyeni başkasının kaderine karıştırma. Her insanın yükü farklıdır; seninkiyle ölçmeye kalkma. Akıl vereceksen, merhametle ver; yargılamadan, üstünlük taslamadan. Çünkü bazen bir cümle yıkar, bir sessizlik onarır.

 

Şunu da unutma: En etkili öğüt, yaşanmış olandır. Dürüst bir hayat, bin nasihatten daha öğreticidir. İnsanları ikna eden söz değil, tutarlılıktır. Diline değil, kalbine sahip ol; kalbinden çıkmayan söz, kulağa ulaşmaz. Akıl vermek istiyorsan önce kalbini temizle; aksi hâlde verdiğin akıl, başkasının değil kendi egonun sesidir.

 

Bu dünyada herkes başkasına yol göstermek ister, ama kimse kendi pusulasını tam ayarlamaz. Oysa pusulası eğri olanın gösterdiği yön de sapar. O yüzden başkasına akıl vermeden önce, kendi yönünü bul. Çünkü kendini bulamayanın verdiği her öğüt, başkasını da yolda kaybettirir.

Bil ki, akıl vermek kolay, örnek olmak zordur. Eğer birine bir şey öğütleyeceksen, önce o öğüdü yaşa. Çünkü yaşanmamış nasihat, rüzgârda savrulan yaprak gibidir; bir an görünür, sonra kaybolur. Gerçek bilgelik, çok konuşmakta değil; az konuşup çok yaşamakta gizlidir.

 

Son söz: Başkasına akıl vermek istiyorsan, önce aynaya bak. Kendi gözlerinde bir huzur, bir denge, bir sükûnet göremiyorsan, vereceğin akıl kimseye ışık olmaz. İnsan, önce kendini ıslah etmeden kimseyi ıslah edemez. O yüzden susmak bazen en bilge nasihattir. Çünkü sessizlikte insan, en doğru aklı duyar: kendi vicdanını.