Sabahattin TURAN
Barış MANÇO’nun “Kazma” Şarkısı Ekseninde Alın Teri Üzerine
Düşünceler
“Namus, şeref, onur hepsi güzel ama
En önemlisi helal alın teri…”
Barış MANÇO
Bazı kelimeler yüzyılların
yükünü taşır. “Alın teri” de onlardan biridir. Yalnızca çalışmayı değil, insan olmanın
vakarını, dürüst yaşamanın yüklediği sorumluluğu da taşır. Barış MANÇO’nun “Kazma”
adlı şarkısı, işte bu iki kelimenin çevresine inşa edilmiş derinlikli bir ahlaki
anlatıdır.
“Selam büyükler, merhaba çocuklar” diyerek başlayan bu hikâye, yalnızca
bir şarkı değil, halk kültürünün içinde mayalanmış bir yaşam dersi gibidir. Barış
MANÇO hem bir halk ozanı hem bir öğretmen edasıyla, sözlerini mizahla süsler ama
özünü asla hafife almaz: Yaşam kısa, değerler uzun ömürlüdür.
Şarkıda geçen deyimler ve halk sözleri sadece bir folklor
unsuru değil; satır aralarına gizlenmiş öğütlerdir. “Komşunun tavuğu komşuya
kaz görünür,” diyen MANÇO, kıskançlık ve tatminsizliğe değinir. Hep başkasının
hayatına bakarak huzursuz olan birey, kendi hayatının kıymetini bilemez. “Dimyat’a
pirince giderken evdeki bulgurdan olmak” deyimi, bu tavrın bedelini anlatır.
Oysa insan, evindeki bulgurun da kendi emeğinin de değerini bilmelidir.
Ve şarkının merkezinde yer alan o ironik, ama çok şey anlatan
dize:
“Bu kafayla bir baltaya sap olamazsın ama
Gün gelir sapın ucuna olursun kazma.”
İşte burada hayatın tokadı iner. Kendi yönünü belirleyemeyen,
emeksiz zenginlik ve kolay zafer hayalleri kuran insan, sonunda başkalarının elinde
bir “kazma”ya dönüşür. Ne yönü vardır ne gayesi. Yönlendirilir. Kullanılır.
Tüketilir.
MANÇO’nun bu sözleri yalnızca bireysel bir yaşam dersi
değil, toplumsal bir çağrıdır da. Bir toplum, ancak alın terine değer verirse ayakta
kalabilir. Kolaycı düzenler, günü kurtarır ama yarını çürütür. Helal kazanç, sadece
cüzdana değil, yüreğe huzur getiren tek gerçek zenginliktir.
Barış MANÇO’nun şarkıları, yıllar geçse de eskimeyen birer
pusuladır. “Kazma” ise bu pusulanın en net yönlerinden biridir. Mizahla karışık
bir ciddiyetle, halk diliyle, derin bir ahlakın sesidir.
Çünkü mesele, sadece kazma olmamak değildir. Mesele, insanın alın teriyle bir işe yaramasıdır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder